Lale

Güzel çiçekleriyle tanınan pek sevimli bir süs bitkisidir. Pek çok renklerde laleler, tarihten beri her ülkenin insanları arasında rağbet görmüştür. Bu bitkinin vatanı Batı Asya'dır. Bu çiçek ilkin Türkiye'de yetiştirilmiş, oradan bütün Avrupa ülkelerine ve öbür kıtalara yayılmıştır. Avrupa ancak 16. yüzyılda lale yetiştirmeye başlamıştır. Geliştirilmesi de 17. yüzyılda olmuştur. Bu dönemde Türkiye'de lale yetiştirme konusunda pek aşırı bir hevese kapılan kimseler, özellikle saray çevreleri, pek çok sayıda lale çeşidi elde etmeyi başarmışlardır. Denebilir ki, bu yüzyıl Osmanlı tarihinde eşine rastlanmamış bir çiçek yetiştirme zevkiyle birlikte gelişmiştir. O devirde elde edilen lale çeşidi 500'e varıyordu.

Lale, zambakgillerdendir. Uzun yapraklıdır. Çiçeği, sapın en ucunda yetişir. Soğanla yetiştirilir. İlkbaharda çiçek açar. Kumlu ve gübreli toprak ister. Türkiye’nin çoğu yerine tabii olarak yayılmış olan on dört türü bulunmaktadır. Soğanlarının üzerinde zarımsı bir örtü bulunur. Etli ve yeşil 2-8 yaprağı vardır. Çiçekler, saplar ucunda çoğunlukla bir, bazen ikidir. Çiçek parçaları altılıdır. Kırmızı, sarı ve ara tonlarda renklere sahiptir. Vatanı Anadolu olan lale, 16. yüzyılda ülkemizden Avrupa’ya götürülmüştür. Yurdumuzda 17. yüzyılda lale yetiştirilmesine önem verilmiş ve 1718’den 1730’a kadar süren on iki yıllık devir, ismini bu çiçekten almıştır.

lale

Bu devirde yetiştirilen 840 çeşit lalenin herbirinin ayrı adı vardı. Bunlardan en çok bilinenleri ve ünlüleri; Zibihümayun, Camihürşit, Sunnuhüda, Yegane, Reşkielmas ve Ahühüftadedir. Avrupa’ya hızla yayılan lale, Hollanda’da on yedinci yüzyılda çok önem kazanmıştır. Geniş yayılma alanına sahip olan, süsleme sanatında, mimarlıkta ve çeşitli cami, türbe ve çeşmelerin yapımında lale motifleri kullanılmış ve işlenmiştir. Yurdumuzda her yıl Emirgan korusunda, Nisan ve Mayıs aylarında Lale Bayramı düzenlenir. Burada, yurdumuzda ve başka ülkelerde yetiştirilen laleler sergilenir. Bu festival, yirmi gün sürer. Lale, soğanından yetiştirilir. İlkbaharda çiçek açan lale, sonbaharda dikilir.

Lale tohumunun ekildiği toprak çok kumlu ve gübreli olmalıdır. Tohumlardan çıkan laleler, 3-6 yıl çiçek vermez, soğanlar her sene çürüyerek, yerine yenisi meydana gelir.  Lale çok eskiden beri önemli bir süs bitkisi olarak kullanılmaktadır. Tıbbi olarak da soğan, yaprak ve çiçeklerinde, kalbe etki eden Tulip’in alkaloidi vardır. Avrupa’ya hızla yayılan lale, Hollanda’da on yedinci yüzyılda çok önem kazanmıştır. Geniş yayılma alanına sahib olan, süsleme sanatında, mimarlıkta ve çeşitli cami, türbe ve çeşmelerin yapımında lale motifleri kullanılmış ve işlenmiştir. Yurdumuzda her yıl Emirgan Korusunda, nisan ve mayıs aylarında Lale bayramı düzenlenir.

Burada, yurdumuzda ve başka ülkelerde yetiştirilen laleler sergilenir. Bu festival, yirmi gün sürer. Yetiştirilmesi: Lale, soğanından yetiştirilir. ilkbaharda çiçek açan lale, sonbaharda dikilir. Lale tohumunun ekildiği toprak çok kumlu ve gübreli olmalıdır. Tohumlardan çıkan l aleler, 3-6 yıl çiçek vermez, soğanlar her sene çürüyerek, yerine yenisi meydana gelir. Kullanıldığı yerler: Lale çok eskiden beri önemli bir süs bitkisi olarak kullanılmaktadır. Tıbbi olarak da soğan,yaprak ve çiçeklerinde, kalbe etki eden Tulip’in alkaloidi vardır.

Sözlükte "lale" ne demek?

1. Zambakgillerden, yaprakları uzun ve mızraksı, çiçekleri kadeh biçiminde, türlü renkte, bir süs bitkisi (tulipa gesneriana).
2. Meyve koparmak için ucuna üçlü ya da dörtlü bir çatal geçirilmiş sırık.
3. Ağır hapis mahkumlarının boynuna geçirilen demir halka.

Lale kelimesinin ingilizcesi

[lalar] v. sing a lullaby
n. ruby, garnet, vermeil
n. tulip
Köken: Farsça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç